ตำบลในเวียง   อำเภอเมืองน่าน   จังหวัดน่าน

Wat Ming Mueang

Nai Wiang Subdistrict, Mueang Nan District, Nan Province

ความเป็นมา

วัดมิ่งเมือง ตั้งอยู่ ณ หมู่บ้านมิ่งเมือง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ตั้งอยู่ห่างจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน (ซึ่งเดิมคือ หอคำ ที่ประทับของเจ้าผู้ครองนครน่าน) ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ประมาณ ๔๐๐ เมตร เดิมเป็นวัดร้างที่มีขนาดพื้นที่กว้างใหญ่ (กว้างใหญ่กว่าที่ตั้งวัดในปัจจุบันประมาณ ๒  เท่า) วัดร้างนี้ได้มีผู้รู้หลายท่านโดยเฉพาะอย่างยิ่ง คุณพ่อสำราญ จรุงจิตประชารมณ์ อดีตมหาดเล็กหุ้มแพร  ในเจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย ท่านเป็นปราชญ์ทางประวัติศาสตร์เมืองน่าน ท่านสันนิษฐานว่า  วัดร้างที่เป็นที่ตั้งของวัดมิ่งเมืองในปัจจุบันนี้ น่าจะเป็น วัดห้วยไคร้ ซึ่งมีมาก่อนหรือพร้อมกับการตั้งเมืองภูเพียงแช่แห้ง ต่อมาเมื่อมีการย้ายเมืองน่านจากเมืองภูเพียงแช่แห้งข้ามมาตั้งเมืองน่านใหม่ขึ้นบนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำน่าน ซึ่งตามพงศาวดารเมืองน่านกล่าวว่า ตั้งเมืองน่านใหม่ขึ้น ณ บ้านห้วยไคร้ เป็นธรรมเนียมและความศรัทธาของชาวพุทธทุกภาคในประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  กล่าวคือเมื่อรวมตัวกันตั้งเป็นหมู่บ้านหรือตำบลก็จะต้องสร้างวัดประจำหมู่บ้านหรือตำบลของตนขึ้น วัดห้วยไคร้ก็คงจะถูกตั้งหรือสร้างขึ้นพร้อมกับหมู่บ้านห้วยไคร้ตามธรรมเนียมดังกล่าว แต่ไม่อาจจะหาหลักฐานยืนยันได้ วัดห้วยไคร้คงจะร้างลงก่อนที่จะมีการย้ายเมืองน่านใหม่มาตั้ง หรือร้างลงหลังจากนั้น  ไม่มีการบันทึกหรือปรากฏในพงศาวดารเมืองน่านแต่ประการใด ล่วงมาถึงสมัยของ  เจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ ๖๒ ในปี พ.ศ. ๒๔๐๐   พระองค์เสด็จถวายสักการะบวงสรวงเสาพระหลักเมืองน่าน (หรือเสามิ่งเมือง ซึ่งเรียกขานกันในสมัยนั้น)  ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของหอคำ ใกล้กับวัดร้าง (วัดห้วยไคร้) พระองค์ทรงเกิดศรัทธาปสาทะโปรดให้สร้างวัดใหม่ขึ้น ณ บนที่วัดร้าง และทรงโปรดให้ตั้งชื่อวัดใหม่นี้ว่า วัดมิ่งเมือง ด้วยเหตุที่มี เสามิ่งเมือง ตั้งอยู่ใกล้ชิด จนถึงสมัยของเจ้ามหาพรหมสุรธาดา  เจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย โปรดให้สร้าง พระเจดีย์มิ่งขวัญเมือง  ขึ้น  และโปรดให้มีการบูรณะวัดมิ่งเมืองครั้งใหญ่  เมื่อเสร็จสิ้นแล้วโปรดให้มีการสมโภชเป็นเวลา  ๗ วัน ๗ คืน ซึ่งมีการจารึกไว้ในแผ่นศิลาและประดิษฐานอยู่หน้าเจดีย์มิ่งขวัญเมืองมาจนถึงปัจจุบัน และตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๑ เป็นต้นมา พระคุณเจ้าท่านพระครูสิริธรรมภาณี (เสน่ห์ ฐานสิริ) เจ้าอาวาสวัดมิ่งเมือง เจ้าคณะอำเภอเมืองน่าน ในสมัยนั้น (ปัจจุบันคือ พระสุนทรมุนี รองเจ้าคณะจังหวัดน่าน เจ้าอาวาสวัดมิ่งเมือง)  ได้นำคณะสงฆ์และคณะศรัทธาชาววัดมิ่งเมือง  ตลอดถึงพุทธศาสนิกชนที่ให้การอุปถัมภ์สนับสนุนดำเนินการพัฒนาบูรณะปฏิสังขรณ์วัดมิ่งเมืองมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบันนี้